Kategoria: Komunikacja

Korzyści z bycia asertywnym

Ludzie asertywni mają wzmocnione poczucie własnej wartości, większą wiarę w siebie i są bardziej szczerzy. Potrafią się lepiej porozumiewać z innymi, wysłuchać ich, jak również przyjmować uczucia i opinie innych osób np. przyjmować zarówno krytykę jak i komplementy.

Czy można nauczyć się asertywności?

Asertywność nie jest wrodzona, jednakże można się jej nauczyć. Ciekawym jest, że zachowania bierne lub agresywne przyswajamy w sposób naturalny, wydają się one wyborami łatwiejszymi, chociaż są mniej skuteczne. Natomiast zachowania asertywne nie są wynikami spontanicznych reakcji, lecz wymagają udziału świadomości.

Skąd się biorą nasze wzorce zachowań?

Ma to swoje źródło w warunkowaniu. Jako dzieci od chwili przyjścia na świat do około szóstego miesiąca życia okazywaliśmy dwie formy reakcji: bierną, czyli zależną i agresywną, czyli roszczeniową. Kiedy byliśmy starsi, jednym z pierwszych słów, jakiego się nauczyliśmy było „nie”. W ten sposób wyrażaliśmy naszą postawę bez poczucia winy i złych intencji.

We wczesnym okresie rozwoju zostaliśmy uwarunkowani przez innych i przez toczące się wokół nas wydarzenia. Szybko więc nauczyliśmy się sprawiać przyjemność rodzicom, lub innym dorosłym, którzy wyjaśnili nam, co jest dobre, a co złe. Za bycie grzecznym i podporządkowanie się byliśmy wynagradzani, chociażby pochwałami. Czasami wymuszaliśmy agresywnym zachowaniem uwagę lub zainteresowanie innych. W taki sposób właśnie tworzą się wzorce zachowania biernego lub agresywnego.

U osoby dorosłej warunkowanie pełni ważną rolę w jej postępowaniu i relacjach. Może nam towarzyszyć przekonanie, że mężczyźnie nie wypada płakać, a szefowi nigdy nie należy odmawiać.

Dobra wiadomość!

Pocieszającym jest fakt, że nasza osobowość nie została ukształtowana raz na zawsze. Nieustannie się rozwijamy i zmieniamy, efektem czego jest budowanie naszego „ja”. Można wyrabiać w sobie nowe nawyki, pracować nad przekonaniami, których przejawem są nowe sposoby postępowania.

Fundament treningu asertywności

Skuteczny trening asertywności opiera się na szacunku dla siebie i innych.

Szacunek dla siebie oznacza koncentrowanie myśli i działań na swoich zainteresowaniach i potrzebach.

Szacunek dla innych to akceptacja faktu, że żyjemy w społeczeństwie, w którym inni mają swoje cele, potrzeby i budowanie wobec nich właściwej postawy.

Myślenie pozytywne

W ćwiczeniu asertywności największą rolę odgrywa myślenie pozytywne. Ludzie asertywni posługują się pozytywnym językiem, spodziewają się korzystnych skutków działań, poszukują takich rozwiązań, które zadowalają obie strony.

Twoje prawa asertywne

Podstawą asertywnej postawy jest znajomość swoich praw i umiejętność korzystania z nich. Do najważniejszych praw należą:

• Prawo do własnego zdania
• Prawo do popełniania błędów
• Prawo do wyrażania własnych potrzeb i uczuć
• Prawo do odmawiania innym bez poczucia winy
• Prawo do mówienia: „Nie rozumiem”, „Nie wiem”
• Prawo do odniesienia porażki
• Prawo bycia traktowanym na równi z innymi
• Prawo do niezależności
• Prawo do domagania się informacji
• Prawo do bycia wysłuchanym
• Prawo do myślenia o sobie dobrze
• Prawo do zmiany opinii
• Prawo do przedstawiania swoich próśb
• Prawo do dokonywania wyborów

Jak zacząć pracę nad asertywną postawą?

W jaki sposób możemy zacząć pracę nad naszą postawą, aby docelowo była asertywna? Najlepiej jest postępować małymi krokami.

Ćwiczenie 1: Poznaj swoje mocne strony

Pierwszym z nich niech będzie następujące ćwiczenie. Analizując listę powyższych praw zastanówcie się nad tym, na ile te prawa egzekwujecie lub z nich korzystacie a w jakim stopniu pozwalacie z nich korzystać innym.

Przykład: Potrafię otwarcie wyrazić swoje zdanie, myślę o sobie dobrze…

Zapiszcie je na kartce. To mocne strony asertywności, cechy z których jesteście zadowoleni. Uświadomienie sobie mocnych stron jest podstawą naszych działań.

Ćwiczenie 2: Wybierz obszar do zmiany

Następnie zanotujcie obszary asertywności, które chcecie zmienić.

Przykład: Agresywnie reaguję na krytykę, nie potrafię wysłuchać innych…

Wybierzcie sobie jedną z nich i zacznijcie nad nią pracować. Jeżeli jest to na przykład brak odwagi do odmawiania innym, zastanówcie się z czego to wynika. Przywołajcie ostatnią taką sytuację i przeanalizujcie ją.

Teraz w wyobraźni zmieńcie jej przebieg – jak chcecie, żeby ona się potoczyła? Jakich argumentów użylibyście tym razem. Jakim językiem posłużylibyście się.

Narzędzia asertywnej komunikacji

Metoda czterech kroków – jak asertywnie odmawiać?

Przykładowo w przypadku odmowy zaleca się metodę czterech kroków:

Krok 1: Odmówienie
Odmów zdecydowanym tonem, utrzymując kontakt wzrokowy: „Niestety nie mogę pomóc Tobie w tym projekcie”.

Krok 2: Uzasadnienie
„Ponieważ jestem przeciążony pracą”.

Krok 3: Wyrażenie komunikatu „Ja”
„Bardzo mi przykro, rozumiem, że możesz być zły”.

Krok 4: Zaproponowanie alternatywy
Zaproponuj inną opcję, poleć inną osobę, zaoferuj pomoc w innym terminie: „O ile wiem, Jacek ma teraz mniej pracy, więc może będzie mógł Tobie pomóc. Ja z mojej strony mogę udzielić Tobie wsparcia za miesiąc”.

Pozbawione agresji, z pełną wiarą w siebie powiedziane „nie” buduje relację szacunku i poważania. Mówiąc „nie” nie musimy się obawiać, że zrazimy do siebie innych. Należy pamiętać, że my mamy prawo odmówić, ale takie prawo mają również inni wobec nas.

Przejmij kontrolę nad swoim życiem

Kiedy dokonujemy wyboru asertywnego zachowania, przejmujemy kontrolę nad własnym życiem. Nie wyrażając swoich poglądów i przekonań uniemożliwiamy innym poznanie prawdziwego obrazu naszej osoby.

Dopóki nie wyrażamy swoich życzeń i potrzeb, są one zamknięte wyłącznie w naszym mózgu. Nikt nie ma do nich dostępu. Jeśli je uwolnimy, mają szansę zostać zrealizowane.

„Jeśli masz wątpliwości, czy dane zachowanie jest asertywne, sprawdź, czy choć trochę zwiększa twój szacunek do samego siebie”.
Herbert Fensterheim, amerykański psycholog, współtwórca teorii asertywności

Asertywność wymaga pewności, że to, co myślisz i czujesz, jest ważne. To umiejętność odrzucenia fałszywych przekonań na swój temat i uwierzenia we własne możliwości.